Kıl dönmesi apsesi boşaldıktan sonra ağrının azalması, hastalığın bütünüyle iyileştiğini göstermez. İrin boşalınca ağrı ve iltihap hafifleyebilir; ancak deri altında bir boşluk veya kanal kalabilir. Bu yüzden kendiliğinden akıntı başlaması ya da hekim tarafından apsenin boşaltılması sonrasında, yakınmaların seyri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir. [1][2]
Apse ile sinüs aynı şey değildir
Apse, deri altında irin birikmesidir. Kıl dönmesinde kuyruk sokumunun üzerindeki kalça oluğunda ağrılı, hassas bir şişlik oluşturabilir. Sinüs ise deri altındaki boşluğun bir veya birkaç küçük delikle cilde açılmasıdır. Kıl dönmesi için kullanılan “pilonidal sinüs” adı bu yapıyı anlatır. Apse geriledikten sonra da sinüs bulunabilir. [1][2]
Bu ayrım, “Ağrım geçtiğine göre sorun bitti” düşüncesinin neden her zaman doğru olmadığını açıklar. Amerikan Kolon ve Rektum Cerrahları Derneği, apse kendiliğinden veya tıbbi bakımla geçtikten sonra birçok hastada sinüs gelişebildiğini belirtir. Bazı kanallar kendiliğinden düzelebilir; bazılarında ise ek işlem gerekir. Herkesin mutlaka yeniden apse yaşayacağını söylemek de doğru değildir. [2]
Akıntının azalması ne anlatır?
Akıntının ve ağrının azalması rahatlatıcı olabilir, fakat yalnızca bu değişime bakarak deri altındaki kanalın kapandığı söylenemez. Kıl dönmesinde berrak, bulanık veya kanlı sıvı gelebilir; enfeksiyon olduğunda kötü kokulu irin de görülebilir. Akıntının sürmesi veya yeniden başlaması, muayenede değerlendirilmesi gereken bir yakınmadır. [1][2]
Hekime başvururken şişliğin ne zaman başladığını, akıntının kendiliğinden mi yoksa bir işlemden sonra mı geldiğini anlatmak yararlı olur. Önceden aynı bölgede benzer bir atak yaşanıp yaşanmadığı da önemlidir. Çünkü tedavi kararı belirtilere, hastalığın büyüklüğüne ve ilk kez mi yoksa tekrarlayarak mı ortaya çıktığına göre değişir. [1]
Muayenede kalça oluğu incelenerek küçük açıklıklar, şişlik ve akıntı değerlendirilir. Ağrının hafiflemesi muayeneyi gereksiz hale getirmez; hastalığın o anki durumu dışarıdan tarif edilen tek bir belirtiyle kesinleştirilemez. Kıl dönmesi tanısı genellikle hekimin bölgeyi incelemesiyle doğrulanır. [2]
Boşaltma sonrasında neden kontrol önerilir?
Drenaj, apsedeki irinin küçük bir kesiyle dışarı alınmasıdır. Ağrılı ve şiş bir apsede çoğu zaman gereken işlem budur; deride belirgin iltihap varsa hekim ayrıca antibiyotik verebilir. Antibiyotik gerekip gerekmediğiyle, boşaltma gerekip gerekmediği ayrı değerlendirmelerdir. [1][2]
İşlem sonrası bakım yalnızca ağrının azalmasını beklemekten ibaret değildir. Yaraya düzenli pansuman gerekebilir. Bakımı nasıl yapacağınızı ve şikâyetler geri dönerse kime başvuracağınızı, işlemi yapan ekip açıklamalıdır. Verilen kontrol ve bakım planını ağrı geçti diye kendi kendinize sonlandırmayın. [1][2]
Kontrolün amacı herkese aynı ameliyatı önermek değildir. Enfeksiyon belirtisi olmayan bir sinüste izlem uygun olabilir. Süren akıntı, yeniden enfeksiyon veya daha yaygın hastalıkta ise farklı işlemler görüşülebilir. Dolayısıyla apse boşaltıldıktan sonra “kesin ameliyat gerekir” ya da “artık hiçbir şey gerekmez” demek, muayene olmadan verilebilecek bir karar değildir. [1][2]
Kontrolde, yapılan işlemin yalnızca apseyi boşaltmaya mı yönelik olduğunu ve sonrasında nasıl bir izlem gerektiğini sorabilirsiniz. Pansumanı kimin yapacağı, yara bakımında hangi değişikliklerin haber verilmesi gerektiği ve kontrolün ne zaman yapılacağı da netleştirilmelidir. [1]
Evde bakımın sınırı
Bölgenin temiz tutulması bakımın bir parçasıdır, ancak tek başına kanalın ortadan kalktığını göstermez. Kıl temizliği için de herkesin uygulayacağı tek bir yöntem yoktur. NHS, hekim önermedikçe etkilenen bölgenin tıraş edilmemesini söyler. Açık yara veya yeni işlem varsa hangi bakımın uygun olduğunu tedavi ekibine sorun; genel bir internet önerisini size verilen yara bakımının yerine koymayın. [1][2]
Yeniden ağrılı şişlik, kanama ya da irinli akıntı olduğunda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurun. Ateş, bulantı veya genel hastalık hissi de enfeksiyona eşlik edebilir. Ağrının önceden geçmiş olması, yeni belirtileri önemsiz hale getirmez. [1][2]
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; muayenenin ve kişiye özel tedavi planının yerine geçmez.
Kaynaklar
[1] NHS — Pilonidal sinus
https://www.nhs.uk/conditions/pilonidal-sinus/
[2] American Society of Colon and Rectal Surgeons (ASCRS) — Pilonidal Disease
https://fascrs.org/Web/Web/Patients/Diseases-and-Conditions/A-Z/Pilonidal-Disease.aspx
